Home » Eerder gepubliceerd » Ontslaan! Zo doe je dat.

Ontslaan! Zo doe je dat.

In nog geen 3 maanden tijd is onze economische situatie dramatisch gewijzigd. Veel ondernemingen zullen op korte termijn maatregelen moeten nemen om de continuïteit voor de toekomst te borgen. Uitzendkrachten worden bedankt voor hun diensten, tijdelijke contracten worden niet verlengd en in een aantal situaties worden medewerkers ontslagen. De ondernemer legt zijn ziel en zaligheid in een bedrijf en alles wordt gedaan om het tij te keren. Doorgaan op de oude weg lukt niet meer. Het is net als met aandelen. Iedereen roept dat het een kwestie van lange adem is, dus laat je ze staan. En als ze er nu nog staan, dan ben je dapper. Anderen noemen dat naïef. Het goede moment om tijdens een recessie het roer om te gooien bestaat niet. Je hebt geluk of het is te laat. Als het goed gaat met het bedrijf kunt u coaches en verandermanagers inhuren om te helpen een nieuwe richting te vinden en met succes die nieuwe richting in te slaan. Vaak wordt besloten om van deze hulp af te zien, terwijl die nu het hardste nodig is.

Door het huidige kabinet wordt actie ondernomen. De meningen over het uiteindelijke effect daarvan lopen uiteen. De hulp blijkt niet voor iedereen te gelden. Als ondernemer wil je je waardevolle arbeidskapitaal het liefst behouden, immers er komen ook weer andere tijden. Maar als dat niet lukt, wordt u gedwongen maatregelen te nemen.

Als het echt onontkoombaar is, dan zullen er toch ontslagen gaan vallen. Ook dat kun je op een goede en respectvolle manier doen. Medewerkers lezen ook kranten, bellen met vakbonden of weten uit persoonlijke ervaring wat zij het beste kunnen doen. Het heeft dus weinig zin om slimme trucs uit te halen. De ervaring leert dat wanneer op een goede en respectvolle wijze met het gedwongen afscheid wordt omgegaan er, los van het verdriet en de teleurstelling, wel begrip is. De relatie hoeft niet verstoord te worden. Dit laatste kan van belang zijn voor de toekomst wanneer er weer betere tijden aanbreken. Een aantal tips om het goed te doen:

Fase 1 Voorbereiding

  • Bepaal zelf de nieuwe richting en hoeveel (of wie) ontslagen worden, in welke leeftijdscategorieën (afspiegelingsbeginsel). Kom met een zo goed en volledig mogelijk plan. Terwijl anderen vrolijk verder gaan, zult u dit alleen moeten doorstaan. Neem de tijd om deze fase goed af te ronden.
  • Schakel het CWI in. U moet daar bewijzen dat het om bedrijfseconomische redenen noodzakelijk is om mensen te ontslaan en soms helpen zij u met waardevolle ideeën en creatieve oplossingen. De opzegtermijn is minimaal een maand en het salaris moet doorbetaald worden in deze periode. Dus wees op tijd.

Fase 2 Grotere bedrijven

  • Bij een groter bedrijf wordt met leidinggevenden overlegd. Bedenk dat iedereen een beste vriend heeft. Zodra u het slechte nieuws aan één persoon verteld, is het binnen een week bekend op de gehele werkvloer. Dat geeft onrust en daarmee demotiveer je iedereen, dus ook diegenen die u wilt behouden.
  • Schakel zelf de vakbonden in en betrek hen in een vroegtijdig stadium in het proces. Zij kunnen helpen met een sociaal plan. Als een groot aantal mensen ontslagen wordt, dan komen de bonden uiteindelijk toch langs. Zodra u bekend maakt dat er ontslagen gaan vallen, dan is het voor werknemers prettig dat de vakbonden al aanwezig zijn. Als er niets te halen valt, dan komt er ook niet al teveel in het sociale plan. Het voorkomt ook dat u naar de kantonrechter moet voor alle individuele gevallen.
  • De ondernemingsraad zal ook op een goede manier betrokken moeten worden. Een aantal van hen kan immers ook ontslagen worden. De belangen kunnen ineens anders komen te liggen.
  • Het risico dat de informatie nu op straat komt te liggen wordt met de dag groter. Daarom is het van groot belang deze fase zo kort mogelijk te houden. Een gedegen voorbereiding draagt daar zeker toe bij.

Fase 2 Kleinere bedrijven

  • Als er leidinggevenden zijn, betrek ze dan een aantal dagen voordat iedereen het weet. Zij zullen de klappen moeten opvangen van iedereen die zijn of haar verhaal kwijt wil.

Fase 3 De mededeling

  • Beleg twee bijeenkomsten. De eerste voor diegenen die ontslagen gaan worden. De tweede direct aansluitend (eventueel in een andere ruimte) voor iedereen.
  • Het zal voor iedereen duidelijk zijn dat er geen ruimte is voor discussie. Die fase is al veel eerder afgesloten. Uw mededeling hoeft niet met al teveel uitleg en excuses gelardeerd te worden. Zeg gewoon waar het op staat. Oprechtheid zal meer gewaardeerd worden dan vage verhalen.
  • Vertel mensen waar ze recht op hebben. Voor zover zij niet weten dat ze formeel nooit akkoord mogen gaan, kunt u ze dat vertellen. Zorg dat bezwaarformulieren klaar liggen en zet uw eigen motivatie ook op schrift. Adviseer om direct naar het CWI te gaan. Bedenk dat de helft van de informatie niet zal doordringen.
  • De tweede bijeenkomst is voor de "overblijvers". Ook al hebben zij een beter vooruitzicht, de emoties zullen hoog oplopen. Praat over de manier waarop zij met ontslagen collega's kunnen omgaan. Praat over de toekomst. Zeg dat u na deze maatregelen het volste vertrouwen hebt dat "wij" deze periode zullen doorstaan. Praat, praat, praat.

Fase 4 De ontslagperiode

  • Gedurende minimaal een maand zijn veel mensen boos en gedemotiveerd. Degenen die willen laten zien dat hun bijdrage goed is voor het bedrijf, werken verder.
  • Overweeg om degenen die het emotioneel niet aankunnen, met behoud van salaris naar huis te laten gaan.
  • Wellicht overbodig, maar ga niet direct naar hotels, restaurants, teambuilding centra etc. om de nieuwe koers te bespreken. Mensen zien u. Uw gedrag wordt in de beginperiode onder een vergrootglas gelegd. Loyaliteit kweekt u met oprechtheid en soberheid. Als de bedrijfseconomische redenen gegrond zijn, zult u daar voorlopig ook niet komen.
  • Geef de overblijvers ruimte om mee te denken, laat hen meedenken in het zoeken naar mogelijkheden. Betrek hen in het zoeken naar oplossingen om met de afgeslankte organisatie verder te gaan en erger te voorkomen. Bedenk dat het juist in deze fase een goede overweging waard is om u te laten ondersteunen en coachen.

 

Sterkte!

John van der Borg

Business consultant, motiverend spreker, ervaren trainer en coach. Hij leidt Sigma Management, een organisatie gericht op organisatieontwikkeling en trainingen. Bel hem op 0653204841, of stuur een email naar jvdborg@sigma-management.nl. Meer informatie en artikelen staan op de website www.sigma-management.nl.


John van der Borg publiceert een aantal artikelen per jaar. Wilt u nieuwe artikelen ontvangen per e-mail, stuur dan even een bericht. Terug naar het overzicht van eerder verschenen artikelen.